Dane badawcze

Dane badawcze (research data) to zarejestrowane materiały o charakterze faktograficznym (w postaci liczbowej, tekstowej, graficznej czy dźwiękowej), powszechnie uznawane przez społeczność naukową za niezbędne do oceny wyników badań naukowych. Dane badawcze dzielą się na surowe dane (uzyskane bezpośrednio w wyniku zastosowania narzędzia badawczego) oraz dane, które poddano obróbce. Dane badawcze to: dane liczbowe, dokumenty tekstowe, notatki, kwestionariusze, nagrania audio i wideo, fotografie, modele matematyczne, algorytmy, oprogramowanie, wyniki symulacji komputerowych, protokoły laboratoryjne, opisy metodologiczne itp.

Otwarte dane badawcze (open research data) to dane, do których każdy ma dostęp. Można je ponownie wykorzystywać, modyfikować i redystrybuować.

Plan zarządzania danymi (PZD – Data Management Plan, DMP) określa, w jaki sposób dane badawcze powstałe w trakcie realizacji projektu badawczego mają być zarządzane zarówno w czasie jego trwania, jak i po zakończeniu. W programach finansowania badań naukowych oraz w czasopismach coraz częściej wymaga się od naukowców przedstawienia DMP już na etapie składania wniosków grantowych czy przed publikacją artykułu (np. Horyzont 2020).

Narodowe Centrum Nauki (NCN) w 2019 r. wprowadziło do wniosku o dofinansowanie projektów badawczych załącznik, w którym trzeba zamieścić skrócony plan zarządzania danymi badawczymi, który będzie uzupełniany w raporcie końcowym, a po zakończeniu projektu będzie oceniany przez NCN. W DMP należy opisać w języku angielskim:

  • typ i formaty danych badawczych i sposób ich pozyskiwania
  • sposoby gromadzenia i opisywania danych (standardy metadanych)
  • sposoby udostępniania danych oraz możliwości ich ponownego wykorzystania oraz przekształcania
  • kwestie etyczne i prawne (własność intelektualna, prawa autorskie)
  • sposób ich archiwizacji i zapewnienia dostępu do danych , czyli gdzie i jak długo będą archiwizowane.

NCN udostępnia wytyczne wraz z instrukcją odnośnie przygotowania DMP.

Repozytoria, z których należy korzystać udostępniając dane badawcze powinny przestrzegać zasad FAIR Data, tzn. dane powinny być:

  • Findable – łatwo znajdowane i wyszukiwane
  • Accessible – dostępne dla wszystkich
  • Interoperable – interoperacyjne, tak aby można było je wymienić lub połączyć z innymi danymi
  • Reusable – wielokrotnego użytku.

Rekomendowane repozytoria otwartych danych badawczych spełniające te warunki i wyszukiwarki:

  • RepOD
  • Zenodo
  • re3data.org – katalog repozytoriów danych badawczych według dziedziny, kraju czy typu deponowanych danych.

Przydatne serwisy i materiały


BIBLIOTEKA GŁÓWNA
Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego
im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich
85-796 Bydgoszcz, Al. prof. S. Kaliskiego 7
tel. +48 52 340-8056, +48 52 340-8063
biblioteka@utp.edu.pl